Ήταν η πιο απότομη άνοδος τιμής σε αγορά εμπορεύματος εδώ και δεκαετίες. Μέσα σε λίγους μήνες, το κακάο μεταμορφώθηκε από ένα απλό αγροτικό προϊόν σε έναν από τους πιο ευμετάβλητους τίτλους των διεθνών αγορών πρώτων υλών. Σήμερα, η ίδια ορμή χαρακτηρίζει και τη ραγδαία αποκλιμάκωση των τιμών, με μία κρίσιμη διαφορά όμως, η πτώση μένει στα χρηματιστήρια και δεν έχει φτάσει ακόμη στα ράφια.
Η εικόνα στην οργανωμένη λιανική είναι ενδεικτική. Ένας από τους πιο ευπώλητους κωδικούς, η σοκολάτα γάλακτος των 100 γραμμαρίων, τον Δεκέμβριο του 2024 κόστιζε 1,52 ευρώ, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2025 η τιμή της εκτινάχθηκε στα 2,42 ευρώ, για να φθάσει τα 2,66 ευρώ τον Ιανουάριο του 2026. Σήμερα πωλείται στα 2,40 ευρώ, τη στιγμή που η τιμή του κακάο έχει μειωθεί 74% από τα ιστορικά υψηλά. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ ποσοτικοποιούν αυτή την ψαλίδα. Το 2025 η σοκολάτα ήταν κατά μέσο όρο 20,8% ακριβότερη από ό,τι το 2024 και 54,6% ακριβότερη σε σχέση με το 2020. Από τις αρχές του 2026 ο ρυθμός επιβραδύνεται αλλά η τιμή στο ράφι παραμένει ακριβή και η επιστροφή στα επίπεδα πριν από την κρίση μάλλον αργεί.
Άλλωστε, όπως είχε αποκαλύψει το Capital, στις 10 πρώτες εβδομάδες του 2026, πριν από την επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, ανατιμήθηκαν 7.500 κωδικοί προϊόντων, μεταξύ των οποίων και περιορισμένος αριθμός κωδικών σοκολάτας με μέση αύξηση 7,84%.
Χθες η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ανακοίνωσε την επιβολή των πρώτων διοικητικών προστίμων σε εταιρείες στις οποίες ολοκληρώθηκαν οι έλεγχοι από την εφαρμογή του πλαφόν και μετά. Στη Ferrero International SA Greece επιβλήθηκε πρόστιμο 63.371 ευρώ για υπέρβαση του περιθωρίου μεικτού κέρδους σε 12 κωδικούς προϊόντων σοκολάτας και σοκολατοειδών, ενώ για τον ίδιο λόγο επιβλήθηκε πρόστιμο 44.431 ευρώ σε εταιρεία από τον κλάδο γαλακτοκομικών, με την υπέρβαση να αφορά σε 7 κωδικούς τυροκομικών προϊόντων. Οι παραβάσεις αφορούν την περίοδο 13/03/2026 έως 03/04/2026, ενώ η Αρχή προανήγγειλε ολοκλήρωση και άλλων υποθέσεων στο προσεχές διάστημα.
Από το ράλι στην κατάρρευση
Η πορεία των τιμών του κακάο την τελευταία τριετία ήταν αποτέλεσμα μιας τέλειας καταιγίδας. Ασθένειες στις καλλιέργειες και δυσμενείς καιρικές συνθήκες οδήγησαν σε απότομη μείωση της παραγωγής το 2023. Έτσι οι τιμές από τα 4.200 δολάρια ανά τόνο τον Δεκέμβριο του 2023 ανήλθαν στα 6.000 δολάρια τον Φεβρουάριο του 2024, στα 9.000 τον Μάρτιο και σχεδόν στα 11.000 δολάρια τον Απρίλιο. Τον Δεκέμβριο του 2024 κατέγραψαν ιστορικό υψηλό στα 12.646 δολάρια ανά τόνο, με άνοδο 177% σε ετήσια βάση.
Η αποκλιμάκωση ξεκίνησε στις αρχές του 2025, καθώς η βελτίωση του καιρού και η κάμψη της βιομηχανικής ζήτησης ανέτρεψαν τη δυναμική. Η επεξεργασία κακάο μειώθηκε κατά 7,2% στην Ευρώπη και κατά 16% στην Ασία στο δεύτερο τρίμηνο του 2025. Σήμερα, η τιμή διαμορφώνεται στα 3.534 δολάρια ανά τόνο, περίπου 60% χαμηλότερα σε ετήσια βάση.
Παγκόσμιο μοτίβο
Η ασυμμετρία δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Στην ευρωπαϊκή αγορά σοκολάτας που αποτιμάται στα 42 δισ. ευρώ, συγκεντρώνοντας το 48% της παγκόσμιας κατανάλωσης, η πτώση του κακάο δεν έχει μεταφραστεί σε ανακούφιση για τον καταναλωτή. Στη Γερμανία, οι τιμές σοκολάτας αυξήθηκαν 18,9% το 2025 σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, ενώ στην Ιταλία, τα πασχαλινά σοκολατένια αυγά ακρίβυναν 10% σε ετήσια βάση το 2026. Αντίστοιχα στις ΗΠΑ, οι τιμές σοκολάτας ήταν +14% στις αρχές του 2026, με τις πωλούμενες μονάδες να μειώνονται 1,3% παρά την αύξηση της αξίας κατά 6,7%.
Γιατί το ράφι δεν ακολουθεί;
Η εξήγηση είναι κοινή σε όλες τις αγορές.
Πρώτον, οι βιομηχανίες σοκολάτας λειτουργούν με συμβόλαια προαγοράς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Mondelēz International, η οποία στα αποτελέσματα χρήσης 2025 παραδέχθηκε ότι δεν μπόρεσε να εκμεταλλευτεί τις πτώσεις τιμών βραχυπρόθεσμα, καθώς είχε ήδη καλύψει τις ανάγκες της για το 2026 με συμβόλαια σε υψηλότερες τιμές.
Δεύτερον, η τιμή της σοκολάτας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το κακάο. Η πρώτη ύλη αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του συνολικού κόστους, ενώ το υπόλοιπο αφορά ζάχαρη, γάλα, μισθούς, ενέργεια, συσκευασία, μεταφορές και εμπορική πολιτική. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια κατάρρευση 70% στο κακάο δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αντίστοιχη μείωση στο ράφι. Μάλιστα, έρευνα του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου διαπιστώνει ότι μετά τις αρχές του 2024, οι ανατιμήσεις στη λιανική δεν δικαιολογούνταν πλέον σαφώς από το κόστος πρώτων υλών.
Και τρίτον, υπάρχει ο παράγοντας της εμπορικής πολιτικής. Μετά από μια περίοδο έντονων πιέσεων στα περιθώρια κέρδους, πολλές εταιρείες επιλέγουν να διατηρήσουν τις τιμές, αξιοποιώντας τη μειωμένη τιμή πρώτης ύλης για να ενισχύσουν την κερδοφορία τους αντί να τη μετακυλίσουν στον καταναλωτή.
Σύμφωνα με τον αναλυτή David Branch του Wells Fargo Agri-Food Institute, η ελάφρυνση για τους καταναλωτές δεν αναμένεται νωρίτερα από το τέλος του 2026. Και ακόμα και τότε θα είναι μέτρια. Η RaboResearch εκτιμά ότι μια premium σοκολάτα 100 γραμμαρίων που κοστίζει σήμερα 3,95 ευρώ θα υποχωρήσει στα 3,80 ευρώ έως τον Σεπτέμβριο 2026 και στα 3,30 ευρώ έως τον Σεπτέμβριο 2027, εξακολουθώντας να είναι πολύ πάνω από τα 2,93 ευρώ που κόστιζε το 2021.
Οι νέοι κίνδυνοι
Με βάση τα μοντέλα του Trading Economics, η τιμή κακάο αναμένεται να διαμορφωθεί στα 3.194 δολάρια ανά τόνο στο τέλος του τρέχοντος τριμήνου και στα 2.702 δολάρια σε ορίζοντα 12 μηνών. Η J.P. Morgan παραμένει πιο επιφυλακτική, εκτιμώντας ότι οι τιμές θα σταθεροποιηθούν δομικά υψηλότερα μακροπρόθεσμα, στα 6.000 δολάρια ανά τόνο.
Δύο παράγοντες ενέχουν ανοδικό ρίσκο. Πρώτον, το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ διαταράσσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες λιπασμάτων και αυξάνει ναύλους, ασφάλιστρα και καύσιμα, ανεβάζοντας το κόστος παραγωγής και εισαγωγής κακάο. Δεύτερον, η StoneX αναθεώρησε πτωτικά τις προβλέψεις πλεονάσματος επικαλούμενη κινδύνους από αναμενόμενο φαινόμενο El Niño που απειλεί τη Δυτική Αφρική, που τροφοδοτεί πάνω από το 70% της παγκόσμιας ζήτησης κακάο, με την κατάσταση να παραμένει εύθραυστη.
Έτσι ακόμα και αν οι διεθνείς τιμές του κακάο συνεχίσουν να πέφτουν, το ερώτημα για τον καταναλωτή παραμένει: θα φθηνύνει και η σοκολάτα; Ή η κρίση των προηγούμενων ετών θα αφήσει πίσω της μια νέα, μόνιμα ακριβότερη κανονικότητα;
Πηγή: capital.gr
